Lonar crater

From many years our group used to visit Lonar, we took hundreds of students for Study tour, we carried out Lonar cleaning activity many times, talked with local people, govt.authorities, marched through village for "Save Lonar movement" for conservation & preservation of this unique site.

March 2, 2012: Last week I went to Gadchiroli for some work regarding science centers. That day I witnessed a huge enthusiasm among youngsters to join Police force. For 1000 posts more than 16,000 boys & girls were present. In this small place, all kind of food; drinks were consumed by these guys. Mobile network was jammed as everyone was busy on cell phone. I reached very late at Nagpur.

March 3, 2012: 6:30 am

At the counter of Jet airways I asked for window seat! That guy allotted me window seat A30. I was excited. When plane took off, East was on my left side & because of Sun, I was disappointed as it became very difficult to take images against sunlight. I was cursing that guy & trying to peep out through the window on the other side. I tried to capture Nagpur’s aerial view but all in vein b’coz of sunlight. I kept camera back in bag n started my Videocon Ducati cell phone GPS ignoring instruction from plane staff. I was busy in observing changing altitude and pressure and I found my cell phone was able to capture signals from satellites.

Woooh what is that out side ???

I was just looking at it & thought it is….

Looking like a crater ??

How I don’t know about that ???

It is a crater like shape….

I must record it’s latitude & longitude to check later when I will be back home…..

ohh sheet no pen-paper to write and guy next to me was in deep sleep, should I pick up his pen? ….

Suddenly I decided to take image of mobile screen (N 20.28 & E 76.77)

Ohhhhhhhh… IT IS LONAR !!!!!

Yessss it isssss….

Eurekaaaa….. I was as excited as I have discovered it…

I was stunned by the aerial view of Lonar….

Ohhhhh my Lonar, I used to visit you many a times, I photographed you from hundreds of angle… & today I don’t have a single word to describe your beauty from more than 35,000 feet, want to jump in the plane but cant…..

By that time I forgot to store that spectacular scene in camera…. quickly I started camera n captured that stunning view…. I managed to take only 2 photographs… n looking deep back in the window, goodbye to Lonar ….. This all was happened in less than a minute or two…. Will be back again……

In the image below you can see a Dam also along with Lonar crater

Lonar Meteorite Impact crater perfect aerial view from more than 35,000 feet..

विज्ञान आणि मुले

विज्ञान आणि मुले
१४ नोव्हेंबर २००८ रोजी भारताचे चान्द्रयानातील मून इम्पक्ट प्रोब चांद्रभूमीवर आदळले, ज्याने चंद्रावर पाणी असल्याचे सबळ पुरावे मिळविले. अमेरिकेला गेल्या ४० वर्षात अनेक मोहिमांमध्ये जे जमले नाही ते दैदिप्यमान यश भारताने पहिल्या मोहिमेत मिळविले. ये यान १४ नोव्हेंबर रोजी चंद्रावर गेल्यामुळे मुलांचे लाडके डॉक्टर अब्दुल कलाम यांनी हे वैज्ञानिक यश भारतातील तमाम मुलांना समर्पित केले. जेणेकरून या यशापासून प्रेरणा घेऊन अनेक मुलांनी विज्ञान संशोधन क्षेत्रात पुढे यावे व देशातील प्रत्येक बालमनात किमान वैज्ञानिक दृष्टीकोन रुजावा.

मुलांसाठी वैज्ञानिक खेळणी:: पालकांचा चिंताजनक दृष्टीकोन
एक चीनी म्हण आहे " मला सांगा मी विसरेन, मला दाखवा कदाचित माझ्या लक्षात राहील, मला सामील करा मला सर्व समजेल" याचाच अर्थ प्रत्यक्ष खेळताना करून पाहिल्यानंतरच एखादी गोष्ट पक्की समजते व दीर्घ काळ लक्षात राहते. असे अनुभवाधिष्ठित शिक्षण आपल्याकडे कोठे आहे? बालविज्ञान चळवळ राबविणे अथवा मुलांना विज्ञान सांगणे हि कोण्या एका विशिष्ट संस्थेची अथवा विज्ञान शिक्षकांची जबाबदारी आहे असे समजून बहुतेक पालक बाजूला होतात. खरे तर वैज्ञानिक समज / वैज्ञानिक दृष्टीकोन हि जगण्याची गरज आहे ती काही चार भिंतींच्या आत शिकविली जाऊ शकत नाही. अगदी लहान वयापासूनच हे संस्कार मुलांवर लागतात. महान शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आईनस्टाईन असो वा विमानांचा शोध लावणारे राईट बंधू यासारख्या अनेक पाश्चिमात्य शास्त्रज्ञांच्या यशाचे गमक त्यांच्या बालपणात दडलेले आहे. यांना त्यांच्या लहानपणी वैज्ञानिक खेळणी भेट म्हणून मिळाली होती. लहान मुले खेळण्यातून शिकत असतात व त्यातूनच ते जगाशी संपर्क साधतात. पालक म्हणून तुमच्याकडे २ पर्याय आहेत १ म्हणजे मुलांना एखादे वैज्ञानिक / शैक्षणिक खेळण देण कि जे दीर्घकाळ त्याचे मनोरंजन करेल व त्याच वेळी त्याच्या मेंदूला चालना देऊन आवश्यक ते कौशल्य विकसित करेल जे त्या बालकाला त्याच्या उर्वरित आयुष्यात उपयोगी पडेल. यात तुमचा वेळ मुलासोबत घालवणे अपेक्षित आहे. व दुसरा पर्याय म्हणजे बाजारात चलती असणारे एखादे कार्टून अथवा व्हीडीओ गेमचे character किंवा खेळणे जे फक्त तुमच्या घरातील जागा व्यापेल. तुमचे मुल खेळण्यात व्यस्त राहील व तुमचा वेळ वाचेल. निवड तुम्हाला करायची आहे.


दुर्दैवाने विज्ञान खेळणी म्हणजे केवळ शाळेतील सायन्स प्रोजेक्ट साठी वर्षातून एकदा घ्यायची हाच समज आपल्या समाजात सर्वत्र दिसतो. वास्तविक जर लहान मुलांना विज्ञान-तंत्रज्ञानावर आधारित एखादे खेळणे दिले तर त्याची स्मरणशक्ती, तौलनिक विचार करण्याची क्षमता वाढते. फक्त वयोमानानुसार योग्य वैज्ञानिक खेळण्याची निवड तुम्हाला करावी लागेल. खेळण्यातून ज्या संकल्पना समजतात त्या कायमस्वरूपी लक्षात राहतात. तुमच्या मुलाच्या इच्छेनुसार त्याचा कल कोणत्या विषयाकडे आहे हे पाहून त्यालाच निवडीचे स्वातंत्र्य दिले तरी चालण्यासारखे आहे. वैज्ञानिक खेळण्यांच्या मदतीने विद्यार्थी पर्यावरणपूरक गोष्टी जसे सोलर कार कशी बनवायची, स्थितीज उर्जा- गतीज उर्जा, अपारंपरिक उर्जांचा वापर आदी गोष्टी सहजगत्या आत्मसात करतात. काही खेळांमधून त्यांचा शारीरिक व मानसिक दोन्हीचा विकास होतो. नुसत्या रिमोटच्या गाड्या व दर्जाहीन व्हीडीओ गेम्स यापासून मुलांची सुटका करा, हि पालक म्हणून तुमची नैतिक जबाबदारी आहे. मुलांना निसर्गाच्या जवळ घेऊन जा. एखादी छोटीशी सहल, पक्षीनिरीक्षण, आकाशनिरीक्षण आदीमुळे मुले खूप चिकित्सक व उत्साही बनतात. ते निसर्गाकडे, आजूबाजूच्या गोष्टीकडे विचारपूर्वक, वैज्ञानिक दृष्टीकोनातून पाहायला शिकतात ज्यामुळे त्यांची निरीक्षण क्षमता वाढून स्वतः गोष्टी समजून घेण्याकडे कल वाढतो. बऱ्याचदा वैज्ञानिक खेळणी तयार स्वरुपात नसतात तर त्या मुलांना तयार करायच्या असतात. त्यामुळे प्रत्येक वेळेस खेळताना त्यांच्या चेहऱ्यावरील नवनिर्मितीचा आनंद पाहून तुम्हालाही समाधान वाटेल. असेही निरीक्षण आहे कि पारंपारिक अभ्यासक्रमात मागे असणाऱ्या मुलांना वैज्ञानिक खेळणी दिल्यास त्यांचाही अभ्यासाकडे पाहण्याचा - शिकण्याचा दृष्टीकोन बदलतो व ते अधिक उत्साहवर्धक सकारात्मक नजरेने शिक्षणाकडे पाहायला लागतात. आजच्या या बालदिनी आपण आपला दृष्टीकोन बदलुयात हीच खऱ्या अर्थाने चिमुकल्यांना व भावी पिढीला बालदिनाची भेट असेल!!

दिनेश निसंग
९८५००४७९३३

Clear Skies !Dinesh Nisang

Telescope to Microscope !!

You will be surprised to read the title "Telescope to Microscope" but yes this is Life! My Universe is fulfilled when I met Neelam for the first time. We both decided to live with 'Nature' and this was our first Nature trip after marriage. More are to come..... due to short time unable to write many things just sharing some lovely pics... hope you will enjoy....



















Clear Skies !Dinesh Nisang

Memorable evening...

'पिया बिना नहि आवत चैन'

I was stunned after listening Maestro Pt. Shivkumar Sharma in a concert last evening which was dedicated to Bharatratna Pt. Bhimsen Joshi. I grabbed this opportunity when my friend Suyash Dake asked me to join him as he had 1 extra pass. I was speechless for 1 hour. Full moon was on the background of the stage with live performance. Wahhhhh !!!!

Clear Skies !Dinesh Nisang

Under the starry skies with the legend Ajay Talwar...

Clear Skies !Dinesh Nisang

Lonar Crater

The Lonar crater, situated in Buldhana Forest Division in Maharashtra, India, is a unique ecosystem in the world. It is believed that Lonar crater has been formed approximately 50 000 years ago by the impact of a large meteorite approximately 60 m across and a million tonnes in weight. It is an isolated deep saucer like depression nearly circular in shape and surrounded on all sides by steeply rising embankment to a height of 170 m. The crater is 1.83 km (6,000 ft) in diameter and 170 metres in depth. It is the largest impact crater in basaltic rock and is partially filled by a salt water lake. The presence of brackish water lake inside the crater having pH ~10 to 11 is a distinctive feature of the ecosystem. Fresh water springs on the slopes of the crater is another remarkable feature, which supports rich biodiversity inside the crater.

Lonar crater is having many micro-ecosystems with fascinating biodiversity. However, no systematic study has been conducted on ecological aspects of this crater. Some preliminary observations in this regard indicate that there exist approximately 9 micro-ecosystems, approximately 14 types of blue green algae, 5 types of alkaliphilic bacteria, 57 birds' species, and variety of reptiles, mammals, snakes, bats and colourful butterflies. Approximately 237 plant species belonging to 153 genera and representing 70 families have been recorded in the Lonar crater. Richness of biodiversity is evident from the presence of 128 herbs, 30 shrubs, 5 under shrubs, 19 climbers and 57 trees in the crater.

Movement Save LONAR: Lonar is declared as World heritage, but as usual this declaration is on paper & government / local resident are not taking any special care or precaution for the preservation. Only few local activist including Mr. Sudhakar Bugdane sir spend his life for making awareness among villagers. Our institute along with Khagol Vishwa, Pune has taken lead for the Save Lonar Movement. We march through village every year with banners & posters for preservation of Lonar crater, collect all the plastics in & around Lonar, delivering lectures in local schools & colleges about importance of Lonar.

Now again on 31 December & 1 January, we 72 students & communicators are going to Lonar. This is the end of International Year of Biodiversity. Soon will post details of the tour report.
Clear Skies !Dinesh Nisang

Clear Skies !Dinesh Nisang